Category: ร้อยเรื่องราวบุญ / นิทานชาดก

ว่าด้วยทรงบันลืออย่างองอาจดังพญาราชสีห์
[๔๐๒] กัสสปะ มีสมณพราหมณ์พวกหนึ่งพูดเรื่องศีล กล่าวสรรเสริญศีลมากมาย ศีลอันยอดเยี่ยมมีเท่าไร เรายังไม่เห็นผู้จะทัดเทียมเราได้ในเรื่องนั้น จะไปหาผู้ที่ยิ่งกว่าเราจากไหนเล่า ที่แท้ เราผู้เดียวเป็นผู้ล้ำเลิศในศีลอันยอดเยี่ยม คือ อธิศีล

กัสสปะ มีสมณพราหมณ์พวกหนึ่งพูดเรื่องตบะที่กีดกันกิเลส กล่าวสรรเสริญตบะที่กีดกันกิเลสมากมาย ตบะที่กีดกันกิเลสอย่างยอดเยี่ยมมีเท่าไร เรายังไม่เห็นผู้จะทัดเทียมเราได้ในเรื่องนั้น จะไปหาผู้ที่ยิ่งกว่าเราจากไหนเล่า ที่แท้ เราผู้เดียวเป็นผู้ล้ำเลิศในตบะที่กีดกันกิเลสอันยอดเยี่ยม คืออธิเชคุจฉะ(หมายถึงสมาธิ เช่น ปฐมฌาน กีดกันกิเลสคือนิวรณ์ ๕ ได้ อย่างสงบระงับ)

กัสสปะ มีสมณพราหมณ์พวกหนึ่งพูดเรื่องปัญญา กล่าวสรรเสริญปัญญาไว้มากมาย ปัญญาอันยอดเยี่ยมมีเท่าไร เรายังไม่เห็นผู้จะทัดเทียมเราได้ในเรื่องนั้นจะไปหาผู้ที่ยิ่งกว่าเราจากไหนเล่า ที่แท้ เราผู้เดียวเป็นผู้ล้ำเลิศในปัญญาอันยอดเยี่ยม คืออธิปัญญา

กัสสปะ มีสมณพราหมณ์พวกหนึ่งพูดเรื่องความหลุดพ้น กล่าวสรรเสริญความหลุดพ้นไว้มากมาย ความหลุดพ้นอันยอดเยี่ยมมีเท่าไร เรายังไม่เห็นผู้จะทัดเทียมเราได้ในเรื่องนั้น จะไปหาผู้ที่ยิ่งกว่าเราจากไหนเล่า ที่แท้ เราผู้เดียวเป็นผู้ล้ำเลิศในเรื่องความหลุดพ้น คืออธิวิมุตติ
พระไตรปิฎก ฉบับ มจร. เล่มที่ ๙ หน้า ๔๐๒
————–
น้อมกราบพระบริสุทธิ์คุณ
น้อมกราบพระปัญญาธิคุณ
น้อมกราบพระมหากรุณาธิคุณ
เป็นที่พึ่งที่ระลึกของข้าพเจ้าไปจนตลอดชีวิต

แม่ชีทศพร วชิระบำเพ็ญ

ธรรมเช้านี้ 18/2/69

อุปมานิวรณ์ ๕
[๒๑๘] เปรียบเหมือนคนกู้หนี้มาลงทุนจนประสบผลสำเร็จ ใช้หนี้เก่าที่เป็นต้นทุนจนหมด เก็บกำไรที่เหลือไว้เป็นค่าเลี้ยงดูบุตรภรรยา เขาคิดว่า ‘เมื่อก่อนเรากู้หนี้มาลงทุน การงานสำเร็จผลดี ได้ใช้หนี้เก่าที่ยืมมาลงทุนหมดแล้ว กำไรก็ยัง
มีเหลือไว้เป็นค่าเลี้ยงดูบุตรภรรยา’ เพราะความไม่มีหนี้สินเป็นเหตุ เขาจึงได้รับความเบิกบานใจและความสุขใจ
[๒๑๙] เปรียบเหมือนคนไข้อาการหนัก บริโภคอาหารไม่ได้ ไม่มีกำลัง ต่อมาหายป่วย บริโภคอาหารได้ กลับมีกำลัง เขาคิดว่า ‘เมื่อก่อนเราป่วยอาการหนักบริโภคอาหารไม่ได้ ไม่มีกำลัง เวลานี้หายป่วย บริโภคอาหารได้ มีกำลังเป็นปกติ’เพราะการหายจากโรคเป็นเหตุ เขาจึงได้รับความเบิกบานใจและความสุขใจ
[๒๒๐] เปรียบเหมือนคนต้องโทษถูกคุมขังในเรือนจำ ต่อมา พ้นโทษออกจากเรือนจำโดยสวัสดิภาพ ไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายใดๆ เขาคิดว่า ‘เมื่อก่อนเราต้องโทษถูกคุมขังในเรือนจำ เวลานี้พ้นโทษออกจากเรือนจำโดยสวัสดิภาพ ไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายใดๆ’ เพราะการพ้นจากเรือนจำเป็นเหตุ เขาจึงได้รับความเบิกบานใจและ
ความสุขใจ
[๒๒๑] เปรียบเหมือนคนที่ตกเป็นทาส พึ่งตัวเองไม่ได้ ต้องพึ่งผู้อื่น จะไปไหนตามใจชอบก็ไม่ได้ ต่อมา พ้นจากความเป็นทาส พึ่งตัวเองได้ ไม่ต้องพึ่งผู้อื่นเป็นไทแก่ตัวเอง จะไปไหนก็ได้ตามใจชอบ เขาคิดว่า ‘เมื่อก่อนเราเป็นทาส พึ่งตัวเองไม่ได้ ต้องพึ่งผู้อื่น จะไปไหนตามใจชอบก็ไม่ได้ เวลานี้พ้นจากความเป็นทาส พึ่งตัวเองได้ ไม่ต้องพึ่งผู้อื่น เป็นไทแก่ตัวเอง จะไปไหนก็ได้ตามใจชอบ’ เพราะความเป็นไทแก่ตัวเองเป็นเหตุ เขาจึงได้รับความเบิกบานใจและความสุขใจ
[๒๒๒] เปรียบเหมือนคนมีทรัพย์สมบัติ เดินทางไกลกันดาร หาอาหารได้ยาก มีภัยเฉพาะหน้า ต่อมา ข้ามพ้นทางกันดาร ถึงหมู่บ้านอันสงบร่มเย็นปลอดภัยโดยสวัสดิภาพ เขาคิดว่า ‘เมื่อก่อนเรามีทรัพย์สมบัติ เดินทางไกลกันดาร หาอาหารได้ยาก มีภัยเฉพาะหน้า เวลานี้ข้ามพ้นทางกันดารถึงหมู่บ้านอันสงบร่มเย็น
ปลอดภัยโดยสวัสดิภาพ’ เพราะการพบภูมิสถานอันร่มเย็นเป็นเหตุ เขาจึงได้รับความเบิกบานใจและความสุขใจ
[๒๒๓] มหาบพิตร ภิกษุพิจารณาเห็นนิวรณ์ ๕ ที่ตนยังละไม่ได้ เหมือนหนี้โรค เรือนจำ ความเป็นทาส และทางไกลกันดาร
[๒๒๔] มหาบพิตร ภิกษุพิจารณาเห็นนิวรณ์ ๕ ที่ตนละได้แล้ว เหมือนความไม่มีหนี้ ความไม่มีโรค การพ้นโทษจากเรือนจำ ความเป็นไทแก่ตัวเอง และภูมิสถาน
อันสงบร่มเย็น
[๒๒๕] เมื่อภิกษุนั้นพิจารณาเห็นนิวรณ์ ๕ ที่ตนละได้แล้ว ย่อมเกิดความเบิกบานใจ เมื่อเบิกบานใจก็ย่อมเกิดปีติ เมื่อใจมีปีติ กายย่อมสงบ เธอมีกายสงบย่อมได้รับความสุข เมื่อมีความสุข จิตย่อมตั้งมั่น
————-

นิวรณ์ 5 คือธรรมที่ปิดกั้นจิตไม่ให้บรรลุความดีและขัดขวางการทำสมาธิ ได้แก่ กามฉันทะ(พอใจในกาม), พยาบาท (โกรธ/แค้นเคือง), ถีนมิทธะ (หดหู่/ง่วงเหงา), อุทธัจจกุกกุจจะ(ฟุ้งซ่าน/รำคาญใจ), และวิจิกิจฉา (ลังเลสงสัย) ตัวอย่างเช่น หิวแล้วอยากกิน, โกรธเพื่อน, ง่วงนอนตอนทำสมาธิ, คิดเรื่องงานไม่หยุด, และสงสัยว่าทำดีจะได้ผลจริงไหม 
แม่ชีทศพร วชิระบำเพ็ญ

วันนี้วันพระแรม8ค่ำเดือน3ปีมะเส็ง
———-
สมาทานศีล5 ตั้งนะโม3จบ
ข้าพเจ้ามีศรัทธาในคุณของพระรัตนตรัย
ข้าพเจ้ามีศรัทธาในคุณของศีล 5
ข้าพเจ้ามีศรัทธาในคุณของสุตตะ
ข้าพเจ้ามีศรัทธาในคุณของจาคะ
ข้าพเจ้ามีศรัทธาในคุณของปัญญา
น้อมกราบถวายลมหายใจเป็นพุทธบูชา
ธรรมบูชา สังฆบูชาแด่คุณพระศรีรัตนตรัยน้อมกราบอาราธนาธรรมเป็นเครื่องอยู่ในปัจจุบันขณะทุกอริยบททั้งลืมตาและหลับตา
..พุทธานุสติ..
ข้าพเจ้ามีศรัทธาเลื่อมใส อันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้าว่า
“แม้เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้นเป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้ด้วยพระองค์เองโดยชอบ เพียบพร้อมด้วยวิชาและจรณะ เสด็จไปดี รู้แจ้งโลก เป็นสารถีฝึกผู้ที่ควรฝึกได้อย่างยอดเยี่ยม เป็นศาสดาของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย เป็นพระพุทธเจ้า เป็นพระผู้มีพระภาค”

..ธรรมานุสติ..
ข้าพเจ้ามีศรัทธาเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระธรรมว่า
“พระธรรมเป็นธรรมที่พระผู้มี พระภาคตรัสไว้ดีแล้ว ผู้ปฏิบัติจะพึงเห็นชัดด้วยตนเอง ไม่ประกอบด้วยกาล ควรเรียกให้มาดู ควรน้อมเข้ามาในตนอันวิญญูชนพึงรู้เฉพาะตน“

..สังฆานุสติ..
ข้าพเจ้ามีศรัทธาเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระสงฆ์ว่า พระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเป็นผู้ปฏิบัติดี ปฏิบัติตรง ปฏิบัติถูกต้อง ปฏิบัติสมควร ได้แก่อริยบุคคล 4 คู่ คือ 8 บุคคล พระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคนี้ เป็นผู้ควรแก่ของที่เขานำมาถวาย ควรแก่ของต้อนรับ ควรแก่ทักษิณา ควรแก่การทำอัญชลี เป็นนาบุญอันยอดเยี่ยมของโลก“

..ศีลลานุสติ..
ข้าพเจ้ามีศรัทธาเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหว
ในการรักษาศีล5
เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์
เว้นขาดจากการลักทรัพย์
เว้นขาดจากการประพฤติผิดในกาม
เว้นขาดจากการพูดเท็จ หรือส่อเสียด
เว้นขาดจากการดื่มสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท
เป็นศีลที่ไม่ขาด ไม่ทะลุ ไม่ด่าง ไม่พร้อย เป็นไทย เป็นไปพร้อมเพื่อสมาธิ

..จาคานุสติ..
ข้าพเจ้ามีศรัทธาเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในจาคะระลึกถึงจาคะว่า
เป็นลาภของเราหนอ เราได้ดีแล้วหนอ เรามีใจปราศจากมลทินคือความตระหนี่
เป็นผู้มีจาคะอันปล่อยแล้ว มีฝ่ามืออันชุ่ม ยินดีในการเสียสละ ควรแก่การขอ ยินดีในการจำแนกทานถวายมหาสังฆทานแก่พระสงฆ์หมู่ใหญ่ในทิศทั้งสี่ด้วยศรัทธาตั้งมั่นไม่หวั่นไหว

เทวดานุสติ
ข้าพเจ้ามีศรัทธาเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในเทวานุภาพ
แห่งเทวดาผู้มีสัมมาทิฎฐิ
ระลึกถึงธรรมชื่อว่าหิริโอปปะ
เทวดามีศรัทธาในพระรัตนตรัยเช่นใด
มีศรัทธาในการรักษาศีลเช่นใด
มีศรัทธาในสุตตะเช่นใด มีศรัทธาในจาคะเช่นใด
เทวดาประกอบด้วยปัญญาอันเลิศด้วยธรรมใด
ข้าพเจ้าน้อมอนุโมทนาและนำมาปฏิบัติด้วยจิตอันยินดีอย่างยิ่ง
ขอเทวานุภาพแห่งเทวดาทั้งหมื่นจักรวาล
จงอนุโมทนามีส่วนในกุศลผลบุญของข้าพเจ้า
และจงจดจำข้าพเจ้าไว้ว่าข้าพเจ้า
เจริญด้วยศรัทธา ศีล สุตตะ จาคะ และปัญญา
เพื่อประโยชน์เพื่อความสุข
เพื่อความเป็นสหายแห่งเทวดาตลอดชีวิต
__________

ทศพร วชิระบำเพ็ญ

วันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2548
วันที่ 30 สิงหาคม 2535
……….
แม่ชีทศพร วชิระบำเพ็ญ

วันนี้..วันพระขึ้น 15 ค่ำเดือน 3 ปีมะเส็ง
________________________
๓. อัญญตรภิกขุสูตร
ว่าด้วยภิกษุรูปหนึ่งทูลถามปัญหา
       [๓๕] เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
       ครั้งนั้น ภิกษุรูปหนึ่ง เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญขอประทานวโรกาส ขอพระผู้มีพระภาคโปรดแสดงธรรมแก่ข้าพระองค์โดยย่อซึ่งข้าพระองค์ได้ฟังแล้วจะพึงหลีกออกไปอยู่คนเดียว ไม่ประมาท มีความเพียรอุทิศกายและใจอยู่เถิด”
       พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุ บุคคลครุ่นคิดถึงสิ่งใด ก็ถึงการนับเข้ากับสิ่งนั้นไม่ครุ่นคิดถึงสิ่งใด ก็ไม่ถึงการนับเข้ากับสิ่งนั้น”
       “ข้าแต่พระผู้มีพระภาค ข้าพระองค์เข้าใจแล้ว ข้าแต่พระสุคต ข้าพระองค์เข้าใจแล้ว”
       “ภิกษุ ก็เธอเข้าใจเนื้อความแห่งคำที่เรากล่าวอย่างย่อโดยพิสดารได้อย่างไร”
       “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ถ้าบุคคลครุ่นคิดถึงรูป ก็ถึงการนับเข้ากับรูปนั้น ถ้าครุ่นคิดถึงเวทนา … ถ้าครุ่นคิดถึงสัญญา … ถ้าครุ่นคิดถึงสังขาร …ถ้าครุ่นคิดถึงวิญญาณ ก็ถึงการนับเข้ากับวิญญาณนั้น
       ถ้าบุคคลไม่ครุ่นคิดถึงรูป ก็ไม่ถึงการนับเข้ากับรูปนั้น ถ้าไม่ครุ่นคิดถึงเวทนา… ถ้าไม่ครุ่นคิดถึงสัญญา … ถ้าไม่ครุ่นคิดถึงสังขาร … ถ้าไม่ครุ่นคิดถึงวิญญาณก็ไม่ถึงการนับเข้ากับวิญญาณนั้น
       ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์เข้าใจเนื้อความแห่งพระภาษิตที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้อย่างย่อโดยพิสดารได้อย่างนี้”
       “ดีละ ดีละ ภิกษุ เธอเข้าใจเนื้อความแห่งคำที่เรากล่าวไว้อย่างย่อโดยพิสดารได้ดีแล้ว ถ้าบุคคลครุ่นคิดถึงรูป ก็ถึงการนับเข้ากับรูปนั้น ฯลฯ
       ถ้าบุคคลไม่ครุ่นคิดถึงรูป ก็ไม่ถึงการนับเข้ากับรูปนั้น ถ้าไม่ครุ่นคิดถึงเวทนา… ถ้าไม่ครุ่นคิดถึงสัญญา … ถ้าไม่ครุ่นคิดถึงสังขาร … ถ้าไม่ครุ่นคิดถึงวิญญาณก็ไม่ถึงการนับเข้ากับวิญญาณนั้น
       ภิกษุ เธอพึงเข้าใจเนื้อความแห่งคำที่เรากล่าวไว้อย่างย่อโดยพิสดารอย่างนี้”
       ครั้งนั้น ภิกษุนั้นชื่นชมยินดีพระภาษิตของพระผู้มีพระภาคแล้วลุกจากอาสนะถวายอภิวาท กระทำประทักษิณแล้วจากไป
       ต่อมา ภิกษุนั้นหลีกออกไปอยู่คนเดียว ไม่ประมาท มีความเพียร อุทิศกายและใจอยู่ ไม่นานนักก็ทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์ยอดเยี่ยมอันเป็นที่สุดแห่งพรหมจรรย์ ที่เหล่ากุลบุตรออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิตโดยชอบต้องการด้วยปัญญาอันยิ่งเองเข้าถึงอยู่ในปัจจุบัน รู้ชัดว่า “ชาติสิ้นแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์แล้วทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป”
       อนึ่ง ภิกษุนั้นได้เป็นพระอรหันต์องค์หนึ่งในบรรดาพระอรหันต์ทั้งหลาย
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๑๗ หน้า : ๔๘
 
หมายเหตุ  อธิบายความว่า ครุ่นคิดถึงรูปนั้นด้วยความครุ่นคิดอันใดในกามราคะเป็นต้น ด้วยความครุ่นคิดนั้นนั่นแล ย่อมถึงการนับคือบัญญัติว่า รักแล้ว โกรธแล้ว หลงแล้ว
………
แม่ชีทศพร วชิระบำเพ็ญ

วันศุกร์ที่30มกราคม 2568
———————
สาธยายพระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย
บำเพ็ญกุศลถวายเป็นพระราชกุศล
น้อมส่งเสด็จสู่สวรรคาลัย
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิตพระบรมราชินีนาถ
พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
ณ.บ้านเพชรบำเพ็ญ ต.ห้วยทรายเหนือ
อ.ชะอำ จ.เพชรบุรี

ตั้งโรงทานงานปริวาสกรรมปี2569
วันที่20-30มกราคม
ถวายภัตตาหารแก่พระสงฆ์หมู่ใหญ่
ณ.วัดใต้ ต.เมืองคง อ.ราษีไศล จ.ศรีสะเกษ

ถวายภัตตาหารแก่คณะสงฆ์
ณ วัดอุทยานธรรมดงยาง
ต.คลีกลิ้ง อ.ศิลาลาด จ.ศรีสะเกษ

ถวายภัตตาหารแก่พระสงฆ์สามเณร
ณ.วัดดงก้าวกัลยาราม
ต.คลีกลิ้ง อ.ศิลาลาด จ.ศรีสะเกษ

ร่วมถวายภัตตาหารแก่พระสงฆ์สามเณร
ณ.วัดส่วนป่ากตัญญูตาราม อ.พนมไพร
จ.ร้อยเอ็ด

ถวายภัตตาหารเช้าแก่พระสงฆ์สามเณร
ณ.มหาวชิราลงกรณบาลีเถรวาทราชวิทยาลัย ต.รางพิกุล อ.กำแพงแสน จ.นครปฐม
โรงเรียนสามเณรนานาชาติ
ในสังกัดมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย
____________

ตถาคตอธิบาย สังขาร ๓ อันเป็นเหตุให้เกิดสุขทุกข์ ในปฏิจจสมุปปบาท

เมื่อกายมีอยู่ สุขและทุกข์ที่เป็นไปในภายใน จึงเกิดขึ้น เพราะความจงใจทางกายเป็นเหตุ หรือว่าเมื่อวาจามีอยู่ สุขและทุกข์ที่เป็นไปในภายใน จึงเกิดขึ้น เพราะความจงใจทางวาจาเป็นเหตุ
หรือว่าเมื่อใจมีอยู่ สุขและทุกข์ที่เป็นไปในภายใน จึงเกิดขึ้นเพราะความจงใจทางใจเป็นเหตุ และเพราะอวิชชาเป็นปัจจัยด้วย
บุคคลปรุงแต่งกายสังขาร ซึ่งเป็นปัจจัยให้สุขและทุกข์ที่เป็นไปในภายในเกิดขึ้นด้วยตนเองบ้าง
บุคคลปรุงแต่งกายสังขาร ซึ่งเป็นปัจจัยให้สุขและทุกข์ที่เป็นไปในภายในเกิดขึ้นเพราะคนอื่นบ้าง
บุคคลรู้สึกตัวอยู่ ปรุงแต่งกายสังขาร ซึ่งเป็นปัจจัยให้สุขและทุกข์ที่เป็นไปในภายในเกิดขึ้นบ้าง
บุคคลไม่รู้สึกตัวอยู่ ปรุงแต่งกายสังขารซึ่งเป็นปัจจัยให้สุขและทุกข์ที่เป็นไปในภายในเกิดขึ้นบ้าง
บุคคลปรุงแต่งวจีสังขาร ซึ่งเป็นปัจจัยให้สุขและทุกข์ที่เป็นไปในภายในเกิดขึ้นด้วยตนเองบ้าง
บุคคลปรุงแต่งวจีสังขาร ซึ่งเป็นปัจจัยให้สุขและทุกข์ที่เป็นไปในภายในเกิดขึ้นเพราะคนอื่นบ้าง
บุคคลรู้สึกตัวอยู่ ปรุงแต่งวจีสังขาร ซึ่งเป็นปัจจัยให้สุขและทุกข์ที่เป็นไปในภายในเกิดขึ้นบ้าง
บุคคลไม่รู้สึกตัวอยู่ ปรุงแต่งวจีสังขาร ซึ่งเป็นปัจจัยให้สุขและทุกข์ที่เป็นไปในภายในเกิดขึ้นบ้าง
บุคคลปรุงแต่งมโนสังขาร ซึ่งเป็นปัจจัยให้สุขและทุกข์ที่เป็นไปในภายในเกิดขึ้นด้วยตนเองบ้าง
บุคคลปรุงแต่งมโนสังขาร ซึ่งเป็นปัจจัยให้สุขและทุกข์ที่เป็นไปในภายในเกิดขึ้นเพราะคนอื่นบ้าง
บุคคลรู้สึกตัวอยู่ ปรุงแต่งมโนสังขาร ซึ่งเป็นปัจจัยให้สุขและทุกข์ที่เป็นไปในภายในเกิดขึ้นบ้าง
บุคคลไม่รู้สึกตัวอยู่ ปรุงแต่งมโนสังขาร ซึ่งเป็นปัจจัยให้สุขและทุกข์ที่เป็นไปในภายในเกิดขึ้นบ้าง
อานนท์ อวิชชาแทรกอยู่แล้วในธรรมเหล่านี้ เพราะอวิชชานั้นแหละดับไปไม่เหลือด้วยวิราคะ กายซึ่งเป็นปัจจัยให้สุขและทุกข์ที่เป็นไปในภายในเกิดขึ้นนั้น จึงไม่มี
วาจาซึ่งเป็นปัจจัยให้สุขและทุกข์ที่เป็นไปในภายในเกิดขึ้นนั้น จึงไม่มี
มโนซึ่งเป็นปัจจัยให้สุขและทุกข์ที่เป็นไปในภายในเกิดขึ้นนั้น จึงไม่มี
เขตไม่มี ฯลฯ วัตถุไม่มีฯลฯ อายตนะไม่มี ฯลฯ หรืออธิกรณ์ซึ่งเป็นปัจจัยให้สุขและทุกข์ที่เป็นไปในภายในเกิดขึ้นนั้น ไม่มี”
ภูมิชสูตรที่ ๕ จบ
พระไตรปิฎกเล่มที่ ๑๖ [ฉบับมหาจุฬาฯ] หน้า ๔๘
______
แม่ชีทศพร วชิระบำเพ็ญ

วันพุธที่28มกราคม 2568
———————
สาธยายพระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย
บำเพ็ญกุศลถวายเป็นพระราชกุศล
น้อมส่งเสด็จสู่สวรรคาลัย
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิตพระบรมราชินีนาถ
พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
ณ.บ้านเพชรบำเพ็ญ ต.ห้วยทรายเหนือ
อ.ชะอำ จ.เพชรบุรี

ตั้งโรงทานงานปริวาสกรรมปี2569
วันที่20-30มกราคม
ถวายภัตตาหารแก่พระสงฆ์หมู่ใหญ่
ณ.วัดใต้ ต.เมืองคง อ.ราษีไศล จ.ศรีสะเกษ

ถวายภัตตาหารแก่คณะสงฆ์
ณ วัดอุทยานธรรมดงยาง
ต.คลีกลิ้ง อ.ศิลาลาด จ.ศรีสะเกษ

ถวายภัตตาหารแก่พระสงฆ์สามเณร
ณ.วัดดงก้าวกัลยาราม
ต.คลีกลิ้ง อ.ศิลาลาด จ.ศรีสะเกษ

ร่วมถวายภัตตาหารแก่พระสงฆ์สามเณร
ณ.วัดส่วนป่ากตัญญูตาราม อ.พนมไพร
จ.ร้อยเอ็ด

ถวายภัตตาหารเช้าแก่พระสงฆ์สามเณร
ณ.มหาวชิราลงกรณบาลีเถรวาทราชวิทยาลัย ต.รางพิกุล อ.กำแพงแสน จ.นครปฐม
โรงเรียนสามเณรนานาชาติ
ในสังกัดมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย
____________
๘. วิสาขาสูตร
ว่าด้วยนางวิสาขา
       [๗๘] ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
       สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ ปราสาทในบุพพารามของนางวิสาขามิคารมาตา เขตกรุงสาวัตถี สมัยนั้น หลานสาวผู้เป็นที่รัก ที่ชอบใจ ของนางวิสาขามิคารมาตาเสียชีวิตลง ครั้งนั้น นางวิสาขามิคารมาตามีผ้าเปียก ผมเปียก เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคแต่เที่ยงวัน ถวายอภิวาทแล้วนั่ง ณ ที่สมควร พระผู้มีพระภาคได้ตรัสถามนางวิสาขามิคารมาตาดังนี้ว่า “วิสาขา เธอมาจากไหน จึงมีผ้าเปียก ผมเปียกเข้ามาที่นี่แต่เที่ยงวัน”
       นางวิสาขาทูลตอบว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ หลานสาวผู้เป็นที่รัก ที่ชอบใจของหม่อมฉันเสียชีวิตแล้ว จึงทำให้หม่อมฉันมีผ้าเปียก ผมเปียก  เข้ามาที่นี่แต่เที่ยงวัน  พระพุทธเจ้าข้า”
       พระผู้มีพระภาคตรัสถามว่า “วิสาขา เธอต้องการมีบุตรและหลานจำนวนเท่ากับชาวกรุงสาวัตถีหรือ”
       นางวิสาขาทูลตอบว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ หม่อมฉันต้องการมีบุตรและหลานจำนวนเท่ากับชาวกรุงสาวัตถี พระพุทธเจ้าข้า”
       พระผู้มีพระภาคตรัสถามว่า “วิสาขา ชาวกรุงสาวัตถีเสียชีวิตลง แต่ละวันมากเท่าไร”
       นางวิสาขาทูลตอบว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ชาวกรุงสาวัตถีเสียชีวิตลงแต่ละวัน                 ๑๐คนบ้าง ๙ คนบ้าง  ๘ คนบ้าง  ๗ คนบ้าง  ๖ คนบ้าง  ๕ คนบ้าง     ๔ คนบ้าง   ๓ คนบ้าง ๒ คนบ้าง  ๑ คนบ้าง กรุงสาวัตถีจะไม่ว่างเว้นจากคนที่เสียชีวิตเลย พระพุทธเจ้าข้า”
       พระผู้มีพระภาคตรัสถามว่า “วิสาขา เธอเข้าใจเรื่องนั้นว่าอย่างไร เธอมิต้องมีผ้าเปียก        ผมเปียกทุกครั้งทุกคราวหรือ”
       นางวิสาขาทูลตอบว่า “ไม่ถึงขนาดนั้นหรอก พระพุทธเจ้าข้า มีลูกและหลานมากขนาดนั้น หม่อมฉันก็พอใจแล้ว พระพุทธเจ้าข้า”
       พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “วิสาขา   ผู้มีสิ่งเป็นที่รัก ๑๐๐ ก็มีทุกข์ ๑๐๐       ผู้มีสิ่งเป็นที่รัก ๙๐ ก็มีทุกข์ ๙๐   ผู้มีสิ่งเป็นที่รัก ๘๐ ก็มีทุกข์ ๘๐   ผู้มีสิ่งเป็นที่รัก ๗๐ก็มีทุกข์ ๗๐   ผู้มีสิ่งเป็นที่รัก ๖๐ ก็มีทุกข์ ๖๐     ผู้มีสิ่งเป็นที่รัก ๕๐ ก็มีทุกข์ ๕๐       ผู้มีสิ่งเป็นที่รัก ๔๐ ก็มีทุกข์ ๔๐           ผู้มีสิ่งเป็นที่รัก ๓๐ ก็มีทุกข์ ๓๐   ผู้มีสิ่งเป็นที่รัก ๒๐ ก็มีทุกข์ ๒๐        ผู้มีสิ่งเป็นที่รัก ๑๐              ก็มีทุกข์ ๑๐   ผู้มีสิ่งเป็นที่รัก ๙ ก็มีทุกข์ ๙   ผู้มีสิ่งเป็นที่รัก ๘ ก็มีทุกข์ ๘      ผู้มีสิ่งเป็นที่รัก ๗ ก็มีทุกข์ ๗     ผู้มีสิ่งเป็นที่รัก ๖ ก็มีทุกข์ ๖   ผู้มีสิ่งเป็นที่รัก ๕ ก็มีทุกข์ ๕      ผู้มีสิ่งเป็นที่รัก๔ ก็มีทุกข์๔   ผู้มีสิ่งเป็นที่รัก๓ ก็มีทุกข์๓ ผู้มีสิ่งเป็นที่รัก๒ ก็มีทุกข์๒  ผู้มีสิ่งเป็นที่รักเพียง ๑  ก็มีทุกข์เพียง ๑ ผู้ไม่มีสิ่งเป็นที่รัก ก็ไม่มีทุกข์ ซึ่งเราเรียกว่า ผู้หมดความโศก    ปราศจากกิเลสดุจธุลีไม่มีความคับแค้นใจ”
       ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรงเปล่งอุทานนี้ในเวลานั้นว่า

พุทธอุทาน
                ความโศก ความคร่ำครวญ และความทุกข์หลากหลายมีในโลกนี้
               ย่อมเกิดมีได้เพราะอาศัยสิ่งเป็นที่รัก
               เมื่อไม่มีสิ่งเป็นที่รัก ความเศร้าโศกเป็นต้นเหล่านี้ก็ไม่มี
               เพราะฉะนั้น คนที่ไม่มีสิ่งเป็นที่รักในโลกไหนๆ
               จึงชื่อว่ามีความสุข ปราศจากความเศร้าโศก
               ดังนั้น ผู้ปรารถนาความไม่เศร้าโศก ปราศจากกิเลสดุจธุลี
               จึงไม่ควรยึดสิ่งเป็นที่รักในโลกไหนๆ

พระไตรปิฎก ฉบับมหาจุฬาฯ (ภาษาไทย ๑) เล่มที่ ๒๕  หน้า ๓๓๙
___________
แม่ชีทศพร วชิระบำเพ็ญ

วันอังคารที่27มกราคม 2568
———————
สาธยายพระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย
บำเพ็ญกุศลถวายเป็นพระราชกุศล
น้อมส่งเสด็จสู่สวรรคาลัย
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิตพระบรมราชินีนาถ
พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
ณ.บ้านเพชรบำเพ็ญ ต.ห้วยทรายเหนือ
อ.ชะอำ จ.เพชรบุรี

ตั้งโรงทานงานปริวาสกรรมปี2569
วันที่20-30มกราคม
ถวายภัตตาหารแก่พระสงฆ์หมู่ใหญ่
ณ.วัดใต้ ต.เมืองคง อ.ราษีไศล จ.ศรีสะเกษ

ถวายภัตตาหารแก่คณะสงฆ์
ณ วัดอุทยานธรรมดงยาง
ต.คลีกลิ้ง อ.ศิลาลาด จ.ศรีสะเกษ

ถวายภัตตาหารแก่พระสงฆ์สามเณร
ณ.วัดดงก้าวกัลยาราม
ต.คลีกลิ้ง อ.ศิลาลาด จ.ศรีสะเกษ

ร่วมถวายภัตตาหารแก่พระสงฆ์สามเณร
ณ.วัดส่วนป่ากตัญญูตาราม อ.พนมไพร
จ.ร้อยเอ็ด

ถวายภัตตาหารเช้าแก่พระสงฆ์สามเณร
ณ.มหาวชิราลงกรณบาลีเถรวาทราชวิทยาลัย ต.รางพิกุล อ.กำแพงแสน จ.นครปฐม
โรงเรียนสามเณรนานาชาติ
ในสังกัดมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย
__________________
๒. พีชสูตร
ว่าด้วยอุปมาด้วยพืช
           {๑๐๖} เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
           พระผู้มีพระภาคตรัสว่า    “ภิกษุทั้งหลาย    พืช    ๕    ชนิดนี้    คือ
๑.    พืชเกิดจากเหง้า        ๒.    พืชเกิดจากลำต้น  ๓.    พืชเกิดจากตา      ๔.    พืชเกิดจากยอด
๕.    พืชเกิดจากเมล็ด
           ภิกษุทั้งหลาย    ก็พืช    ๕    ชนิดนี้    ไม่แตกหัก    ไม่เสียหาย    ไม่ถูกลมและแดดทำลาย    มีแก่นสาร    ถูกเก็บไว้อย่างดี    แต่ไม่มีดิน    ไม่มีน้ำ    พืช    ๕    ชนิดนี้พึงถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ได้หรือ”
           ภิกษุเหล่านั้นกราบทูลว่า    “ไม่ได้    พระพุทธเจ้าข้า”
           “ภิกษุทั้งหลาย    ก็พืช    ๕    ชนิดนี้    ไม่แตกหัก     ไม่เสียหาย    ไม่ถูกลมและแดดทำลาย    มีแก่นสาร   ถูกเก็บไว้อย่างดี    และมีดินมีน้ำ    พืช    ๕    ชนิดนี้พึงถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ได้หรือ”
           “ได้    พระพุทธเจ้าข้า”
“ภิกษุทั้งหลาย    เธอทั้งหลายพึงเห็นวิญญาณฐิติ    ๔ (๑-)  เหมือนปฐวีธาตุ    พึงเห็นความกำหนัดด้วยอำนาจความเพลิดเพลินเหมือนอาโปธาตุ    พึงเห็นวิญญาณพร้อมด้วยอาหาร(๒-)  เหมือนพืช    ๕    ชนิด 
วิญญาณที่เข้าถึงรูป    เมื่อตั้งอยู่    ก็พึงมีรูปเป็นอารมณ์    มีรูปเป็นที่ตั้ง    เข้าไปเสพเสวยความเพลิดเพลินตั้งอยู่    ถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ได้
           วิญญาณที่เข้าถึงเวทนา    เมื่อตั้งอยู่    ก็พึงมีเวทนาเป็นอารมณ์  มีเวทนาเป็นที่ตั้ง    เข้าไปเสพเสวยความเพลิดเพลินตั้งอยู่    ถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ได้
           วิญญาณที่เข้าถึงสัญญา    เมื่อตั้งอยู่    ก็พึงมีสัญญาเป็นอารมณ์  มีสัญญาเป็นที่ตั้ง              เข้าไปเสพเสวยความเพลิดเพลินตั้งอยู่    ถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ได้
           วิญญาณที่เข้าถึงสังขาร    เมื่อตั้งอยู่    ก็พึงมีสังขารเป็นอารมณ์    มีสังขารเป็นที่ตั้งเข้าไปเสพเสวยความเพลิดเพลินตั้งอยู่    ถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ได้
           ภิกษุทั้งหลาย    เป็นไปไม่ได้ที่ผู้ใดพึงกล่าวอย่างนี้ว่า    ‘เราจักบัญญัติการมา    การไปการจุติ    การอุบัติ    หรือความเจริญงอกงามไพบูลย์แห่งวิญญาณ    เว้นจากรูป    เวทนา สัญญา    สังขาร’
           ภิกษุทั้งหลาย    ถ้าความกำหนัดในรูปธาตุ    ภิกษุละได้แล้ว    เพราะละความกำหนัดได้    อารมณ์จึงขาดสูญ    ที่ตั้งแห่งวิญญาณก็ไม่มี
           ถ้าความกำหนัดในเวทนาธาตุ    ภิกษุละได้แล้ว    เพราะละความกำหนัดได้    อารมณ์จึงขาดสูญ    ที่ตั้งแห่งวิญญาณก็ไม่มี
           ถ้าความกำหนัดในสัญญาธาตุ    ภิกษุละได้แล้ว    เพราะละความกำหนัดได้    อารมณ์จึงขาดสูญ    ที่ตั้งแห่งวิญญาณก็ไม่มี
           ถ้าความกำหนัดในสังขารธาตุ   ภิกษุละได้แล้ว    เพราะละความกำหนัดได้    อารมณ์จึงขาดสูญ    ที่ตั้งแห่งวิญญาณก็ไม่มี
           ถ้าความกำหนัดในวิญญาณธาตุ    ภิกษุละได้แล้ว    เพราะละความกำหนัดได้  อารมณ์จึงขาดสูญ    ที่ตั้งแห่งวิญญาณก็ไม่มี    วิญญาณที่ไม่มีที่ตั้งนั้น    ก็ไม่งอกงาม  ไม่ปรุงแต่งปฏิสนธิ    หลุดพ้นไป    เพราะหลุดพ้นจึงตั้งมั่น    เพราะตั้งมั่นจึงสันโดษ  เพราะสันโดษจึงไม่สะดุ้ง         เมื่อไม่สะดุ้งย่อมดับไปเอง    ภิกษุนั้นรู้ชัดว่า    ‘ชาติสิ้นแล้ว  อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว  ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว  ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป”

พระไตรปิฎก ฉบับมหาจุฬาฯ (ภาษาไทย ๑) เล่มที่ ๑๗  หน้า ๗๖
 เชิงอรรถ
๑  วิญญาณฐิติ  ๔  ได้แก่  ขันธ์  ๔  คือ  รูป  เวทนา  สัญญา  สังขาร  (สํ.ข.อ.  ๒/๕๔/๒๙๙)
๒  วิญญาณพร้อมด้วยอาหาร  หมายถึงกรรมวิญญาณ  ได้แก่  วิญญาณที่สหรคตด้วยตัณหาและทิฏฐิ ที่มีความแปรผันเป็นอารมณ์พร้อมด้วยปัจจัยมีอวิชชาและอโยนิโสมนสิการเป็นต้น  (สํ.ข.อ.  ๒/๕๓/๒๙๙,สํ.ฏีกา  ๒/๗/๒๕๒,  ๕๔/๒๖๖)
 ____________
 แม่ชีทศพร วชิระบำเพ็ญ

วันนี้ วันพระขึ้น 8 ค่ำเดือน 3 ปีมะเส็ง
__________________
การเห็นความไม่เที่ยงช่วยให้เกิดปัญญา
และสามารถอยู่กับความเปลี่ยนแปลงได้อย่างสงบ

แม่ชีทศพร วชิระบำเพ็ญ

วันจันทร์ที่26มกราคม 2568
———————
สาธยายพระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย
บำเพ็ญกุศลถวายเป็นพระราชกุศล
น้อมส่งเสด็จสู่สวรรคาลัย
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิตพระบรมราชินีนาถ
พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
ณ.บ้านเพชรบำเพ็ญ ต.ห้วยทรายเหนือ
อ.ชะอำ จ.เพชรบุรี

ตั้งโรงทานงานปริวาสกรรมปี2569
วันที่20-30มกราคม
ถวายภัตตาหารแก่พระสงฆ์หมู่ใหญ่
ณ.วัดใต้ ต.เมืองคง อ.ราษีไศล จ.ศรีสะเกษ

ถวายภัตตาหารแก่คณะสงฆ์
ณ วัดอุทยานธรรมดงยาง
ต.คลีกลิ้ง อ.ศิลาลาด จ.ศรีสะเกษ

ถวายภัตตาหารแก่พระสงฆ์สามเณร
ณ.วัดดงก้าวกัลยาราม
ต.คลีกลิ้ง อ.ศิลาลาด จ.ศรีสะเกษ

ร่วมถวายภัตตาหารแก่พระสงฆ์สามเณร
ณ.วัดส่วนป่ากตัญญูตาราม อ.พนมไพร
จ.ร้อยเอ็ด

ถวายภัตตาหารเช้าแก่พระสงฆ์สามเณร
ณ.มหาวชิราลงกรณบาลีเถรวาทราชวิทยาลัย ต.รางพิกุล อ.กำแพงแสน จ.นครปฐม
โรงเรียนสามเณรนานาชาติ
ในสังกัดมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย
__________________
. สัมมาสมาธิสูตร
ว่าด้วยสัมมาสมาธิ
    {๑๑๓}ภิกษุทั้งหลาย    ภิกษุประกอบด้วยธรรม    ๕    ประการ    เป็นผู้ไม่อาจบรรลุสัมมาสมาธิอยู่ได้
           ธรรม    ๕    ประการ    อะไรบ้าง    คือ  ภิกษุในธรรมวินัยนี้
                       ๑.    เป็นผู้ไม่อดทนต่อรูป
                       ๒.    เป็นผู้ไม่อดทนต่อเสียง
                       ๓.    เป็นผู้ไม่อดทนต่อกลิ่น
                       ๔.    เป็นผู้ไม่อดทนต่อรส
                       ๕.    เป็นผู้ไม่อดทนต่อโผฏฐัพพะ
           ภิกษุทั้งหลาย  ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๕  ประการนี้  เป็นผู้ไม่อาจบรรลุสัมมาสมาธิอยู่ได้

ภิกษุทั้งหลาย    ภิกษุประกอบด้วยธรรม  ๕  ประการ   เป็นผู้อาจบรรลุสัมมาสมาธิอยู่ได้ธรรม    ๕    ประการ    อะไรบ้าง    คือ  ภิกษุในธรรมวินัยนี้
                       ๑.    เป็นผู้อดทนต่อรูป
                       ๒.    เป็นผู้อดทนต่อเสียง
                       ๓.    เป็นผู้อดทนต่อกลิ่น
                       ๔.    เป็นผู้อดทนต่อรส
                       ๕.    เป็นผู้อดทนต่อโผฏฐัพพะ
           ภิกษุทั้งหลาย    ภิกษุประกอบด้วยธรรม    ๕    ประการนี้แล    เป็นผู้อาจบรรลุสัมมาสมาธิอยู่ได้
พระไตรปิฎก ฉบับมหาจุฬาฯ (ภาษาไทย ๑) เล่มที่ ๒๒  หน้า ๑๙๑

 ๖. สุตธรสูตร
ว่าด้วยภิกษุผู้ทรงสุตะ
       [๙๖] ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ เสพอานาปานสติกัมมัฏฐานอยู่    ไม่นานนัก ย่อมบรรลุธรรมที่ไม่กำเริบตลอดกาลได้
       ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ  ภิกษุในธรรมวินัยนี้
       ๑. เป็นผู้มีธุระน้อย มีกิจน้อย เลี้ยงง่าย สันโดษในบริขารแห่งชีวิต
       ๒. เป็นผู้มีอาหารน้อย หมั่นประกอบความไม่เห็นแก่ปากแก่ท้อง
       ๓. เป็นผู้มีการหลับน้อย หมั่นประกอบความเพียรเครื่องตื่นอยู่
       ๔. เป็นพหูสูต ทรงสุตะ สั่งสมสุตะ เป็นผู้ได้ฟังมากซึ่งธรรมทั้งหลาย  ที่มีความงามในเบื้องต้น มีความงามในท่ามกลาง มีความงามในที่สุด ประกาศพรหมจรรย์พร้อมทั้งอรรถและพยัญชนะ บริสุทธิ์ บริบูรณ์ครบถ้วน แล้วทรงจำไว้ได้ คล่องปาก ขึ้นใจ แทงตลอดดีด้วยทิฏฐิ
       ๕. พิจารณาจิตตามที่หลุดพ้นแล้ว
       ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล เสพอานาปานสติกัมมัฏฐานอยู่     ไม่นานนัก ย่อมบรรลุธรรมที่ไม่กำเริบตลอดกาลได้

พระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๒ พระสุตตันตปิฎกเล่มที่ ๑๔ [ฉบับมหาจุฬาฯ]  หน้า ๑๖๖
___________________
แม่ชีทศพร วชิระบำเพ็ญ